Ecostand vaatwasser en wasmachine: hoeveel bespaar je écht in 2026?
De eco-stand op je vaatwasser of wasmachine staat vaak niet voor niets met een blaadje of 'e'-symbool aangegeven. Het programma duurt weliswaar veel langer – soms zelfs uren – maar levert dat écht besparing op? Het antwoord is kort: ja. Het eco-programma van een vaatwasser bespaart meer dan 25% stroom en meer dan 20% water ten opzichte van het standaardprogramma. Bij wasmachines ligt de besparing zelfs nog iets hoger. We duiken in de concrete cijfers voor Vlaanderen in 2026.
Hoe werkt de eco-stand precies?
Het lijkt tegenstrijdig: een programma dat uren duurt, zou toch meer energie verbruiken? Het geheim zit hem in de temperatuur. Bij wasmachines en vaatwassers betekent de eco-stand wassen op een lagere temperatuur met minder water, waarbij het programma vaak een stuk langer duurt, maar dat langere draaien kost nauwelijks stroom vergeleken met het opwarmen van water.
Het verwarmen van het water in een vaatwasser is de grootste bron van energieverbruik. Een vaatwasser of wasmachine gebruikt veel meer energie om water op te warmen dan om de machine zelf te laten draaien. Door het water minder heet te maken maar langer te laten inwerken, krijg je toch een schoon resultaat – met fors minder energieverbruik.
Bij vaatwassers: waar een standaardprogramma het water verhit tot 65°C, doet de eco-stand dit meestal tot slechts 50°C. Bij wasmachines met het Eco 40-60 programma: de maximale temperatuur ligt gemiddeld rond de 40°C.
Hoeveel bespaar je concreet met de vaatwasser?
De concrete besparing hangt af van je stroomtarief. In september 2026 ligt de gemiddelde all-in elektriciteitsprijs voor een doorsnee Vlaams gezin tussen 26 en 32 cent per kWh, btw en distributiekosten inbegrepen. Voor onze berekening gebruiken we 0,27 euro per kWh, een gangbare gemiddelde prijs.
Het eco-programma gebruikte in totaal 0,8 kWh, terwijl het normale programma met 1,3 kWh meer dan anderhalf keer zoveel stroom verbruikte. Dat is een besparing van 0,5 kWh per wasbeurt.
Rekenvoorbeeld vaatwasser (5 keer per week):
- Eco-programma: 0,8 kWh × €0,27 = €0,22 per wasbeurt
- Normaal programma: 1,3 kWh × €0,27 = €0,35 per wasbeurt
- Besparing per wasbeurt: €0,13
- Jaarlijkse besparing (260 wasbeurten): €33,80
Gemiddeld bespaar je met de eco-stand 30% tot 45% op je stroomkosten per beurt, wat op jaarbasis bij dagelijks gebruik neerkomt op een besparing van ongeveer €45 tot €50. Ook het waterverbruik daalt: de eco-stand gebruikt vaak enkele liters water minder dan een intensief programma.
Hoeveel bespaar je met de wasmachine?
Ook bij de wasmachine is de eco-stand merkbaar zuiniger. Een ecowasbeurt verbruikt gemiddeld zo'n 30 procent minder energie dan een standaardprogramma. Het Eco 40-60 programma is sinds 2021 verplicht op alle nieuwe wasmachines en speciaal ontworpen om energie te besparen.
De besparing op het energieverbruik is zo'n 0,4 kWh, waarmee je zo'n €16,50 per 100 wasbeurten bespaart (bij €0,30/kWh). Ook het waterverbruik ligt lager: het programma gebruikt zo'n 30 liter water per wasbeurt minder.
Rekenvoorbeeld wasmachine (3 keer per week, 156 wasbeurten per jaar):
- Besparing: 0,4 kWh × €0,27 × 156 = €16,85 per jaar op stroom
- Extra waterbesparing: 30 liter × 156 = 4.680 liter (4,68 m³) per jaar
Voor een gezin dat vaker wast – bijvoorbeeld 5 keer per week – loopt de besparing op tot zo'n €27 per jaar op energie alleen. Ook het waterverbruik daalt: gemiddeld gebruik je 30 liter minder per wasbeurt. Wie een energiemeter gebruikt, kan het exacte verbruik van de eigen machine meten en zo de besparing nauwkeurig berekenen.
Wanneer moet je de eco-stand níet gebruiken?
De eco-stand is niet voor elke situatie geschikt. Hierdoor spoelt het programma het wasmiddel wel zeer slecht uit het wasgoed. Door het lage waterverbruik blijven er meer wasmiddelresten achter in je kleding.
Bij de wasmachine: Is hygiëne belangrijker dan besparing, zoals bij vaatdoekjes of beddengoed van zieke mensen, was dan op minstens 60°C (geen eco), want op die temperatuur gaat ook pas de huisstofmijt dood. Voor normaal vervuilde was is de eco-stand prima.
Bij de vaatwasser: Als de afwas erg vies is en als het vuil is ingedroogd, kun je beter het normale programma of het intensieve programma gebruiken, omdat het zuinige eco-programma een erg vuile afwas niet altijd goed schoon krijgt.
Ook belangrijk: zorg dat je vaatwasser of wasmachine altijd volledig gevuld is voordat je hem aanzet. Was met het eco-programma en zet de afwasmachine pas aan als die helemaal vol is. Zo bespaar je bijna 40% stroom.
Extra bespaartips voor wasmachine en vaatwasser
Naast het gebruik van de eco-stand zijn er nog meer manieren om te besparen:
- Voorspoelen is overbodig: Met de hand voorspoelen is zelden nodig om de vaat schoon te krijgen, zeker niet met warm water. Veeg wél eerst eventuele etensresten weg.
- Let op het energielabel: De minst zuinige (F-categorie) vaatwasser verbruikt gemiddeld zo'n 270 kWh per jaar, de zuinigste A maar 150 kWh. Je kan een aanschaf van een duurdere en zuinigere machine dus terugverdienen.
- Gebruik een volle trommel: bij wasmachines wordt de was ook beter schoon door de wrijving.
- Monitor je verbruik: met een slimme stekker of P1-meter zie je precies hoeveel stroom je apparaten verbruiken.
Verder kan een slimme thermostaat helpen om het totale energieverbruik in huis te verlagen, wat samen met zuinig wassen en afwassen tot honderden euro's besparing per jaar kan leiden.
